Diamentowa Droga -> Nr 49 -> Katłanga
Mira Starobrzańska
_________
Katłanga to wyobrażenie partnera – męskiego lub żeńskiego.
Jest swoistym uzupełnieniem brakujących właściwości, symbolizuje jedność mądrości i metod.
Katłanga (tyb. khatvanga) jest jednym z najbardziej złożonych symboli buddyzmu wadżrajany. Składa się z ośmiokątnego trzonu wykonanego najczęściej z białego drewna sandałowego zwieńczonego u podstawy połową dordże, a na szczycie – skrzyżowanym dordże, złotą wazą, głową świeżego trupa, gnijącą głową i czaszką z wbitym w nią pionowo dordże lub trójzębem. Do skrzyżowanego dordże doczepiona jest długa jedwabna szarfa związana trzykrotnie u nasady. Na jednym z jej końców umieszczone jest Słońce i Księżyc, a także dzwonek i damaru. Katłanga pochodzi od staroindyjskiego godła kapalików noszących ozdoby z czaszek. Była to grupa kryminalistów skazanych na dwunastoletnią karę za zabicie bramina. Kara polegała na życiu i praktykowaniu w lesie, w izolacji od cywilizacji, w szałasie lub pod drzewem, utrzymywaniu się z żebrania, ubieraniu się w skórę psa lub osła na znak potępienia. Musieli oni także nosić ozdoby z ludzkich czaszek. Czaszkę bramina nosili nadzianą na tyczkę jak sztandar i znak przynależności do grona złoczyńców. Grupa ta z czasem ewoluowała w skrajną sektę lewicową (skt. wamamarg). Wcześni buddyjscy jogini tantryczni przejęli tę symbolikę i uczynili z niej atrybuty, w skład których wchodziły ornamenty z kości, skóry zwierzęcej, popiołów ludzkich, czary z czaszki, damaru, noża, trąbki z kości udowej i katłangi.
W wadżrajanie katłanga symbolizuje relatywną bodhiczittę – jedność błogości i pustki, które są odzwierciedlone w jidamach lub ich partnerze/partnerce. Jako symbol partnera katłangę trzyma się w zagłębieniu lewego łokcia. Kiedy trzyma ją męska forma – oznacza ona partnerkę żeńską jako esencję mądrości, a kiedy trzyma ją żeńska forma – oznacza esencję metod. Siedzący nauczyciele, dzierżawcy linii, siddhowie, dakinie, jogini i joginie zawsze trzymają katłangę pionowo lub pod skosem przy lewej ręce. Jednak formy wielorękie mogą ją trzymać w lewej lub prawej ręce. U Wadżrajogini (tyb. Dordże Pamo), która trzyma katłangę przy lewym ramieniu, oznacza ona jej partnera – Czakrasamwarę (tyb. Korlo Demczog) wraz z licznymi formami znajdującymi się w jego mandali. Katłanga powinna być równa wysokości jidama, który ją trzyma, ale zwykle jest przedstawiana jako krótsza – głównie z powodów estetycznych.
Na zewnętrznym poziomie katłanga reprezentuje fizyczny wszechświat Góry Meru ze skrzyżowanym dordże, wazą, czerwoną głową, zieloną gnijącą głową i suchą białą czaszką, które symbolizują pięć żywiołów: ziemi, wody, ognia, powietrza i przestrzeni. Ośmiokątna drewniana tyczka reprezentuje oś nadir-zenit Góry Meru i 10 pozostałych kierunków. Skrzyżowane dordże oznacza niższą podstawę Góry Meru, a jego 12 szprych – cztery główne kontynenty i osiem subkontynentów otaczających tę górę. Waza oznacza Górę Meru samą w sobie, a jej otwarte zwieńczenie – pałac Indry na szczycie. Świeżo ścięta głowa oznacza sześć światów bogów pożądania; gnijąca zielona lub niebieska głowa – 18 rodzajów nieba bogów nie posiadających pożądania; sucha czaszka – cztery najwyższe światy bogów bezforemnych, a wadżra koronująca katłangę oznacza czyste krainy buddów. Zwiewna wstęga z jedwabiu reprezentuje krąg masywów górskich otaczający Górę Meru i wielki słony ocean. Potrójny węzeł oznacza chorągiew zwycięstwa wbitą w szczyt Góry Meru, a Słońce i Księżyc symbolizują te planety krążące nad nią. Damaru i dzwonek – zjednoczenie metod i mądrości i ich wzajemne uzupełnianie.
Na wewnętrznym poziomie biała tyczka reprezentuje czystość Ośmiorakiej Szlachetnej Ścieżki Buddy. Połowa skrzyżowanego dordże oznacza cztery oczyszczone żywioły, cztery aktywności, cztery niezmierzoności i cztery bramy do oświecenia. Mała złota waza wypełniona amritą – nektarem urzeczywistnienia – oznacza niekonceptualną świadomość tego, że umysł utożsamia się z Doskonałością Mądrości – pradżniaparamitą. Biała jedwabna wstęga reprezentuje różne nauki Buddy dostosowane do potrzeb uczniów. Potrójna banderola – zabarwiona na żółto, czerwono i niebiesko – to zjednoczenie trzech pojazdów: hinajany, mahajany i wadżrajany. Połączenie damaru, dzwonka i potrójnej banderoli oznacza nieskażoność ciała, mowy i umysłu.