DIAMENTOWA DROGA JEST WEWNĘTRZNYM CZASOPISMEM BUDDYJSKIEGO ZWIĄZKU DIAMENTOWEJ DROGI LINII KARMA KAGYU

Diamentowa Droga -> Nr 48 -> Buddyzm w dziejach świata

-> TU MOŻNA KUPIĆ NAJNOWSZY NUMER DIAMENTOWEJ DROGI

Buddyzm w dziejach świata

Anna Szymańska
_________

Część 1

Przeszłość możemy porównać do mozaiki, której poszczególne, odrębne fragmenty – wydarzenia – stopniowo, krok za krokiem, składają się w pełny obraz. Ideą zamieszczonej poniżej tabeli jest zestawienie zdarzeń, które miały miejsce w naszej linii przekazu, na tle życia Tybetu oraz ogólnego kontekstu historycznego, z uwzględnieniem procesów historycznych i wzajemnych powiązań.


Daty rozmieszczone są w czterech rzędach:
pierwszy – poświęcony jest szkole Karma Kagyu,
drugi – wyłącznie wydarzeniom z historii Tybetu,
trzeci – odnosi się do Wschodu,
czwarty – zaś do Zachodu, przy czym to rozdzielenie nie ma charakteru geograficznego, a raczej kulturowo-historyczny.

Tabela rozpoczyna się wydarzeniami VII wieku naszej ery i kończy w czasach obecnych. VII wiek należy do epoki wczesnego średniowiecza, obejmującej dość długi okres – od końca antyku po XII wiek. Ten czas to okres rozpadu praktycznie wszystkich poprzedzających cywilizacji Wschodu i Zachodu. W wiekach od czwartego do siódmego na kontynencie euroazjatyckim zachodzi proces migracyjny na kolosalną skalę: Wielka Wędrówka Ludów. We wczesnym średniowieczu tworzą się cywilizacje istniejące po dziś dzień. Na światowej arenie historycznej pojawiają się i zaznaczają swoją obecność nowe narody: Słowianie, Germanie, Arabowie i Turcy. W VII wieku pojawia się też nowa religia, która staje się jedną z trzech religii światowych – islam. Na przestrzeni wielu stuleci Tybet istniał jako niezależne państwo Azji Centralnej, a kultura tego kraju wywarła wielki wpływ na rozwój całego rejonu, szczególnie na szczepy mongolskie i himalajskie. VII i VIII wiek to przełomowy okres w historii Tybetu. W VII wieku kraj ten wyszedł na arenę międzynarodową i stał się jedną z głównych potęg Azji Centralnej. Do tego momentu zakończył się proces konsolidacji plemion tybetańskich, umocniony dodatkowo centralizacją władzy w kraju. Rozstrzygającą rolę w procesie zjednoczeniowym odegrała panująca dynasta Jarlung. Równocześnie z tworzeniem wewnętrznego systemu gospodarczego prowadzona była aktywna polityka zewnętrzna, w wyniku której nastąpiło rozszerzenie granic Tybetu. Okres ten ma nadzwyczajne znaczenie w aspekcie kulturowym. W VII wieku powstaje i wchodzi w życie tybetańskie pismo. I w końcu w wiekach VII i VIII następuje pierwsze zetknięcie się Tybetańczyków z buddyzmem. Właśnie z tego względu chronologia tabeli rozpoczyna się od VII wieku.

Tybet wziął na siebie zadanie ochrony i rozwoju buddyzmu wadżrajany. Nauki Diamentowej Drogi, tak jak i therawady oraz mahajany, przekazane zostały przez Buddę Siakjamuniego. Przez półtora tysiąca lat buddyzm obecny był w Indiach i stopniowo rozprzestrzeniał się w innych krajach południowej, południowo-wschodniej, centralnej oraz wschodniej Azji. Można mówić o „północnym” i „południowym” buddyzmie: w krajach Południa popularniejszy stał się buddyzm therawady, a na północy – przekazy mahajany i wadżrajany. Stało się tak, że w swojej historycznej ojczyźnie – Indiach – buddyzm został niemal doszczętnie unicestwiony podczas podbojów muzułmańskich. Jednak nauki Buddy nie przepadły. Nauki Buddy pozostają niezmienne, niezależnie od kontekstu kulturowego i narodowego. Lobpyn Tseczu Rinpocze mówił: „Nauki Buddy podobne są do diamentu: jeżeli leży on na czerwonej powierzchni, będzie połyskiwał czerwienią, jeśli na niebieskiej, to błękitem, ale przy tym pozostaje diamentem”. Dziś widzimy tego historyczne, chronologiczne potwierdzenie. W połowie ubiegłego wieku rozpoczęło się planowe wyniszczanie buddyzmu przez Chińczyków na wschodzie i obecnie możemy obserwować, jak rozwija się on coraz bardziej na zachodzie.

Linia Kagyu

928-1009 rok
Czas życia Tilopy. Otrzymane od niego „cztery szczególne przekazy” stały się podstawą linii Kagyu. Według niektórych źródeł pierwszy szczególny przekaz Tilopa otrzymał od Nagardżuny. Zawiera on dwie tantry: Sangła Düpa (sanskr. Gujasamadża) i Denszi-tantra, zawierającą medytacje „iluzorycznego ciała” (tyb. sgyu lus) i „przeniesienia świadomości” (tyb. pho ba, poła). Drugi szczególny przekaz, zawierający tantrę Gyuma Chenpo (sanskr. Mahamaja) i praktykę „świadomego snu” (tyb. rmi lam), dał mu Nagpopa. Trzeci przekaz, składający się z tantry Demczoga i medytacji „przejrzystego światła” (tyb. od gsal), Tilopa otrzymał od Lawapy. Czwarty dała mu dakini Kalpa Sangmo. W jego skład wchodzi medytacja Kje Dordże (sanskr. Hewadżra) i praktyka „wewnętrznego żaru” (tyb. gtum mo, tummo).

956-1040 rok
Lata życia Naropy. Był on profesorem buddyjskiego uniwersytetu Nalanda. Otrzymał pełen przekaz od Tilopy i stworzył system znany pod nazwą „Sześć jog Naropy”.

978-1053 rok
Lata życia indyjskiego mahasidhy i mistrza mahamudry Maitripy, dzięki któremu linia przekazu Kagyu otrzymała „ścieżkę głębokiego widzenia”. Maitripa kształcił się na uniwersytecie Wikramaszila, ale oddał mnisie ślubowania i został wędrownym joginem. Jego nauczycielem był jogin Szawaripa
1012-1097 rok
Lata życia Marpy, który przyniósł pełen przekaz buddyjski otrzymany od Naropy z Indii do Tybetu i przekazał nauki Milarepie i innym.

1052-1135 rok
Lata życia Milarepy. Praktykował na odosobnieniu przez wiele lat i osiągnął oświecenie w ciągu jednego życia. Wielką popularnością cieszą się jego pieśni.

1079-1153 rok
Lata życia Gampopy – założyciela mnisiej tradycji Kagyu. Od jego uczniów pochodzą główne szkoły Kagyu: Barom Kagyu, Dhagpo Kagyu, Phagdru Kagyu, Tsalpa Kagyu i Karma Kagyu.

1110-1193 rok
Lata życia I Karmapy Dysum Czienpy. Otrzymał on przekaz od Gampopy i innych uczniów Milarepy. Został pierwszym świadomie odradzającym się joginem Tybetu.

1148-1218 rok
Lata życia Drogyna Recziena, głównego ucznia I Karmapy i dzierżawcy jego linii przekazu.

1170-1249 rok
Lata życia Pomdragpy Sonama Dordże, nauczyciela II Karmapy Karma Pakszi (1204-1283).

Tybet

Ok. 600 roku
Władcą Tybetu został Namri Songtsen (570-620). Podobnie jak jego ojciec, Tagri Njensig, prowadził wojnę w celu zjednoczenia kraju. Do 613 roku granice państwa tybetańskiego sięgnęły po Himalaje na południu, brzegi rzeki Drigczu (Jangcy) na wschodzie, górę Kajlasz na zachodzie i łańcuch gór Njenczentangla na północy. Namri Songtsen przeniósł stolicę z doliny Jarlung w dolinę rzeki Kyichu, do osiedla Rasa (obecna Lhasa).

629 rok
Władzę w państwie przejmuje Songtsen Gampo (617-649). Kontynuował on politykę zjednoczenia i silnej centralizacji władzy. Podczas jego rządów Tybet stał się mocnym imperium, jedną z decydujących potęg Azji Centralnej.

632 rok
Minister Thonmi Sambota został wysłany do Kaszmiru w celu zapoznania się z miejscowymi systemami pisma. Po powrocie opracowuje tybetańskie pismo i zasady gramatyki.

638-641 rok
Pierwsza wojna tybetańsko-chińska – „wojna o chińską księżniczkę”. Przyczyną konfliktu stała się odmowa chińskiego cesarza, który nie pozwolił swojej córce wyjść za mąż za Songtsena Gampo. Po zawarciu pokoju udzielił zgody i księżniczka Wencheng w eskorcie tybetańskiego poselstwa wyruszyła do Lhasy.

Ok. 645 roku
Tybetańczycy stykają się z buddyzmem. Buddystkami były żony Songtsena Gampo: chińska księżniczka Wencheng i nepalska Bhrykuti. Tybetańczycy nazywają Songtsena Gampo wypromieniowaniem Kochających Oczu, a jego żony – Białej i Zielonej Tary. Niemniej jednak na razie buddyzm podtrzymywany jest przez klika postaci z otoczenia tsenpo (cesarza). Główną religią Tybetu pozostaje bon.

649-698 rok
Rządy klanu Gar jako doradców cesarza.

654 rok
Utworzona zostaje Rada Państwa.

670-730 rok
Sześćdziesięcioletnia wojna tybetańsko-chińska. Rozległe obszary Chin przyłączone zostają do Tybetu. Ponieważ jednak nie wyznaczono ostatecznych granic, po siedmiu latach wojna wybucha ponownie.

704-754 rok
Rządy tsenpo Tide Tsugtena (Meagtsona). Pod koniec swoich rządów Meagtson zaczął wspierać buddyzm: postawił kilka świątyń, zaprosił mnichów buddyjskich. Dokładna przyczyna jego śmierci jest nieznana: według jednej wersji spadł z konia, według innej – zabili go ministrowie wyznający bon.

715 rok
Tybetańczycy wspólnie z Arabami walczą z Chińczykami o kontrolę nad Ferganą. Wrogość wobec Chin jest tak silna, że Tybetańczycy zawierają przymierze z Arabami. Pomagają wojskom arabskim powstrzymać ekspansję Chin w Środkowej Azji.

737-783 rok
Trzecia wojna tybetańsko-chińska, zakończona podpisaniem porozumienia w Ch'ing Shui. Do Tybetu przyłączono ogromne tereny na zachodzie. W źródłach arabskich z tego czasu Zatoka Bengalska nosi nazwę Morza Tybetańskiego, Morze Aralskie – Jeziora Tybetańskiego, a most wiodący przez Amu-Darię – Tybetańskich Wrót.

755-797 rok
Rządy tsenpo Trisong Detsena. Był pierwszym królem, który systematycznie wspierał buddyzm w Tybecie. Na jego zaproszenie do Tybetu przybyli tacy wielcy nauczyciele jak Ananda z Indii, Szantarakszita i Padhmasambawa z Nepalu (przybył do Tybetu ok. 762 r.).

763 rok
Tybetańczycy zajęli Chang'an, stolicę chińskiego państwa Tan.

779 rok
Zbudowany został pierwszy w Tybecie klasztor Samje. Otwarto pierwszą szkołę uczącą sanskrytu.

781 rok
Buddyzm zostaje ogłoszony oficjalną religią Tybetu.

786-822 rok
Czwarta wojna tybetańsko-chińska.

792-794 rok
Dysputa między przedstawicielami dwóch buddyjskich tradycji: Hindusem Kamalaszilą i Chińczykiem Hwa Shang. Zwycięstwo buddystów hinduskich.

815-841 rok
Tybetem rządzi tsenpo Trisong Detsen. W tym okresie dochodzi do zaostrzenia konfliktu między wyznawcami buddyzmu i bon.

821-822 rok
Podpisanie traktatów pokojowych między Tybetem a Chinami. Wielu historyków uważa to wydarzenie za szczyt politycznej potęgi Tybetu.

841-842
Król Tybetu Langdharma zakazuje praktykowania buddyzmu. Prześladowania buddyjskich mnichów.

842 rok
Buddyjski mnich Lhalunga Palgyi Dodże zabija Langdharmę.

842 rok
Rozpad imperium tybetańskiego. Synowie Langdharmy, Ngedag Yumten i Ngedag Osung, zaczynają walkę o władzę.

Połowa IX – XII wieku
„Ciemne czasy” w Tybecie. Ten czas określa się jako „tru” – klęska, jama, dziura. Niekończące się wojny poprzednich stuleci wyczerpały kraj. Dochodzi do rozpadu dynastii rządzącej i decentralizacji Tybetu, utraty jedności państwa.

XХ wiek
Prześladowania buddystów w Centralnym Tybecie trwają około 70 lat. W X wieku rozpoczyna się nowy okres rozprzestrzeniania nauk, zapoczątkowany dzięki tłumaczom. Ten okres charakteryzuje się koncentracją władzy świeckiej i duchowej w rękach poszczególnych klanów. Władcy kraju występowali w roli protektorów buddyzmu, budowali klasztory, wysyłali zdolnych ludzi do Indii, by tam odebrali wykształcenie.

958-1055 rok
Lata życia Rinchena Zangpo – tłumacza, uczonego, założyciela kilku klasztorów. Uczył się w Indiach i Ka-szmirze. Pracował nad przekładami i komentarzami wraz z Atiszą.

992-1074 rok
Lata życia Drogmi, uczonego, tłumacza, założyciela szkoły Sakja. Zasłynął jako tłumacz wielu ważnych tekstów na język tybetański, w tym „Hewadżra Tantry”.

Połowa XI wieku
Przekład „Tantry Kalaczakry” (Tantry Koła Czasu) na język tybetański. Pierwszy rozdział tego tekstu poświęcony jest kosmologii, astronomii, astrologii i kwestiom rachuby czasu. Pod wpływem „Tantry Kalaczakry” zreformowany został tybetański kalendarz i wprowadzony system sześćdziesięcioletnich cykli. Za początek rachuby czasu przyjęto rok 1027.

1042 rok
Do zachodniego Tybetu przybył indyjski uczony Atisza (982-1054). Atisza otrzymał buddyjskie wykształcenie i tytuł pandity na uniwersytecie Wikramaszila w Indiach. W Tybecie Atisza wraz z Rinczienem Sangpo zajmował się przekładami i kodyfikacją tekstów joga-tantry. Dzięki jego działalności powstała tradycja komentarzy do tekstów kanonicznych.

Koniec lat 50. XI wieku
Powstanie szkoły Kadampa („Słowo Instrukcji”). Jej pierwszym mentorem był uczeń Atiszy Dromton (1005-1065.). Tradycja Kadampa na początku przybiera formę szkolną, monastyczną. Celem jej było nauczanie tekstów kanonu i komentarzy do nich. Nauki Kadampy weszły później częściowo w przekaz Kagyu i całkowicie w przekaz szkoły Gelug.

1057 rok
Na północ od Lhasy dromton zakłada klasztor Raden.

1073 rok
Uczeń tłumacza Drogmi, Könchog Gyalpo (1034-1103) zakłada klasztor Sakja. Jego syn Kunga Nyingpo (1092-1158) zostaje pierwszym hierarchą tej szkoły. Jej adepci zajmują się praktyką buddyjską oraz tłumaczeniem i nauką tekstów.

1182-1251 rok
Lata życia Kungi Gyaltsena (Sakya Pandity), głowy szkoły Sakja, słynnego uczonego. Został buddyjskim mentorem wnuka Dżingis Chana, księcia Godena (1205−1251). Dzięki działalności Sakya Pandity tworzy się system ośrodków kształcenia szkoły Sakja, a sama szkoła zyskuje wielu uczniów.

Wschód

VII–IX wiek
Stopniowe rozprzestrzenianie się buddyzmu mahajany w Azji południowo-wschodniej. Pierwsze zetknięcie z kulturą buddyjską w tym rejonie nastąpiło już w okresie I-III w. Wtedy jednak największy oddźwięk znalazły nauki terawady.

618–907 rok
Rządy dynastii Tang w Chinach. Buddyzm w tym czasie odgrywa w tym kraju ważną rolę i już przybrał miejscową formę, istotnie różniącą się od indyjskiej. Powstało kilka szkół, z których najbardziej znane były: Czan, Tiantaj i Czuan.

622 rok
Hidżra – ucieczka Mahometa (570-632) z Mekki do Medyny i powstanie islamu.

630 rok
Przemarsz muzułmanów z Medyny do Mekki.

632 rok
Śmierć Mahometa, początek arabo-islamskiej ekspansji. Władza we wspólnocie muzułmańskiej zasadniczo należy do kalifów – „następców”. Stąd nazwa dla muzułmańskiego państwa – „kalifat”.

633 rok
Początek podbojów terenów bizantyjskich przez muzułmanów.

638 rok
Muzułmanie przejmują Jeruzalem

645 rok
Reformy Taika w Japonii, reorganizacja systemu władzy w państwie na podobieństwo Chin.

661-750
Okres panowania dynastii Omajjadów w Kalifacie Arabskim. Granice państwa rozszerzają się, jednak ludności na razie pozostaje chrześcijańska, a na wschodzie dominują buddyzm i zaratustrianizm.

668 rok
Na Półwyspie Koreańskim powstaje zjednoczone państwo Silla, które formalnie określa się mianem wasala Chin.

685 rok
Buddyzm zostaje ogłoszony religią państwową Japonii.

Koniec VII wieku
Buddyzm mahajany i tantryczny stają się religią państwową na Sumatrze.

Początek VIII wieku
Wielki indyjski mistrz Szantidewa tworzy swoje dzieła. Powstaje poemat „Bodhicharya Avatara” (Przewodnik po ścieżce bodhisatwy).

VIII wiek
Okres Nara w Japonii – rozkwit japońskiej kultury.

VIII–IX wiek
Na wyspie Jawa powsta-je buddyjski zespół świątynny Borobudur.

Ok. 724 rok
Założenie Katmandu, obecnej stolicy Nepalu.

726-843
Okres ikonoklastyczny w Bizancjum.

745-840 rok
Okres istnienia tureckiego im-perium Ujgurów rozciągającego się od Morza Kaspijskiego do Mandżurii.

748 rok
W Chinach pojawia się pierwsza na świecie gazeta.

750-1159 rok
W Indiach panuje dynastia Pala – to ostatni cesarze szczodrze protegujący buddyzm. W okresie ich panowania wadżrajana staje się głównym systemem w duchowym życiu społeczeństwa. Jest to okres, w którym wśród indyjskich mahasidhów („wielkich urzeczywistniających” joginów i jogiń) ukształtowały się podwaliny dla przyszłych linii przekazu buddyzmu tybetańskiego.

750-1258 rok
Czasy istnienia islamskiego kalifatu Abbasydów (kalifatu bagdadzkiego). W XII w. Muzułmanie stanowią już ok. 85% ludności. Pierwsze 150 lat określa się mianem złotego wieku kultury muzułmańskiej.

751 rok
Bitwa Chińczyków z Arabami nad rzeką Talas. Arabom pomagały wojska tureckie i tybetańskie. Ta bitwa zahamowała ekspansję Chin na zachód.

763 rok
Założenie Bagdadu – „miasta pokoju” (Madinat-al-Salam) – stolicy Abbasydów.

774-835 rok
Lata życia japońskiego mistrza tantry Kobo Daishi (Kukai), który założył w Japonii buddyjską tantryczną szkołę Shingon. Kukai był również twórcą japońskiego narodowego alfabetu.

775-800 rok
Rządy cesarza Dharmapali, założyciela uniwersytet Wikramaszila, w którym wykładali Naropa, Atisza i inni wielcy hinduscy mistrzowie.

786-809 rok
Rządy kalifa Harun ar-Raszida, znanego dzięki „Baśniom z 1001 nocy”.

794 rok
Stolicą Japonii zostaje Kioto.

Początek IX wieku
Japoński mnich Saicho (767-822) zakłada szkołę Tendai, opartą na Sutrze Lotosu i praktyce niektórych rodzajów jogi.

800 rok
Pierwsze wtargnięcie muzułmanów na północ Indii.

Ok. 840 roku
Al-Horezmi w Bagdadzie tworzy algebrę.

842-845 rok
Chiński cesarz Wu Tsung prześladuje buddystów, szkoła Tiantai niemal znika, natomiast szkoły Czan i Czystej Krainy wzmacniają się.

868 rok
W Chinach pojawiła się pierwsza na świecie wydrukowana książka – buddyjska „Diamentowa Sutra”.

X-XI wiek
W Chinach w pełni ukształtowała się tradycja Czan, która stała się główną buddyjską szkołą kraju.

X-XIV wiek
W Wietnamie oficjalną ideologią rządów dynastii cesarskich stają się nauki szkoły Czan (wiet. Tien).

907 rok
Upadek chińskiego cesarstwa Tang. Chiny ulegają rozdrobnieniu do 960 roku. Epoka Pięciu Dynastii i Dziesięciu Cesarstw w Chinach nazwana zostaje „Ponurymi czasami”.

935 rok
Ostateczna redakcja Koranu.

960-1279
Rządy dynastii Sun w Chinach. Silny intelektualny postęp w kraju oraz rozkwit kultury i sztuki.

Ok. 1000 rok
W Chinach po raz pierwszy użyto prochu – do sztucznych ogni.

Ok. 1009 roku
Muzułmanie bezczeszczą Grób Pański w Jeruzalem.

1018 rok
Mahmud Ghaznavi, władca niezależnego muzułmańskiego państwa na terytorium obecnego Afganistanu, prowadzi łupieżcze wyprawy na północne Indie. W XI w. Ghaznavi przyłącza prowincję Lahore do swojego państwa. Początek upadku buddyzmu w Indiach, masowe migracje indyjskich buddystów na północ.

1038-1194 rok
Okres istnienia turecko-muzułmańskiego Sułtanatu Seldżuckiego.

1041 rok
W Chinach pojawia się druk za pomocą ruchomych wypalanych czcionek glinianych.

1099 rok
Chrześcijanie przejmują Jeruzalem. Powstaje Królestwo Jerozolimy (1099-1291) i inne państwa krzyżowców na Bliskim Wschodzie. Tworzenie duchownych zakonów rycerskich.

1122 rok
Początek budowy hinduistycznej świątyni Angkor Wat (Kambodża).

1133-1212 rok
Lata życia mnicha Honena, założyciela szkoły Dziodo (Czysta Kraina).

1158-1210 rok
Lata życia mistrza Pojo Chinula, założyciela koreańskiego odłamu zen (kor. Son).

1175 rok
Muzułmańskie państwo Ghoridów zagarnia część Indii.

1181 rok
Buddyzm Mahajany staje się państwową religią Kambodży.

1187 rok
Sułtan Egiptu Saladyn rozbija wojska krzyżowców i zagarnia Akrę, Bejrut i Jerozolimę.

1192 rok
Muzułmanie podbijają Delhi. Początek islamskich państw w Indiach.

1197 rok
Wielki uniwersytet Nalanda w Indiach zostaje całkowicie zniszczony przez muzułmanów, a jego biblioteka spalona.

Koniec XII wieku
W Japonii powstaje szkoła zen na bazie Czan. Zen, podobnie jak Czan w Chinach, szybko stał się jednym z najważniejszych duchowych kierunków Japonii. Kultura i sztuka kraju jest przeniknięta medytacyjnym poglądem tej buddyjskiej szkoły.

Zachód

IV–VII wiek
Wielka Wędrówka Ludów – masowe migracje obejmujące całą Europę, które radykalnie zmieniły jej etniczny, kulturalny i polityczny obraz. Jest to epoka zguby cywilizacji antycznej i zaczątków systemu feudalnego. Fale migracji przechodziły ze wschodu na zachód i z północy na południe. Jedną z głównych przyczyn tego procesu było osłabienie Imperium Rzymskiego, wywołane przez cały kompleks etnicznych, geograficznych, klimatycznych i ekonomicznych czynników.

VI–VII wiek
Słowianie zasiedlają Półwysep Bałkański. Jednocześnie niemal cała Europa Zachodnia (poza Skandynawią) jest terenem, na którym powstają wczesnofeudalne organizmy państwowe.

610-641 rok
Panowanie Herakliusza w cesarstwie wschodniorzymskim. Przekształca kraj w cesarstwo Bizantyńskie. Około 620 roku wprowadza jako język urzędowy grekę, w miejsce dotychczasowej łaciny.

623-658 rok
Pierwsze słowiańskie Państwo na terenie Moraw, Czech, Łużyc i Panonii (Państwo Samona).

Ok. 680 roku
Bułgarzy wdzierają się na Bałkany. Podporządkowują sobie miejscowe plemiona słowiańskie i z powodzeniem prowadzą wojny z Imperium Bizantyjskim.

687 rok
Bitwa pod Tertry: majordom Pepina z Heristalu (635-714) zostaje władcą Franków.

710 rok
Papież Konstantyn po raz ostatni (do czasów Pawła VI w 1964) odwiedza Konstantynopol celem uzyskania zatwierdzenia swego wyboru przez cesarza. Zwrot papiestwa ku Frankom.

711-714 rok
Podbój Hiszpanii przez Arabów, Pod Jerez de la Frontera rozbijają wojska Rode-ryka. Królestwo Wizygotów upada. Arabowie dysponują silną flotą i kontrolują Morze Śródziemne.

Ok. 715 roku
Zapisany zostaje epos anglo-saksoński „Beowulf”.

722 rok
W okolicy miejscowości Covadonga miała miejsce bitwa pomiędzy wojskami chrześcijańskimi a muzułmańskimi, od której datuje się rekonkwistę („odbijania z rąk arabskich”) i powstanie współczesnej Hiszpanii. Rekonkwista trwała do 1492 roku, gdy społeczność muzułmańska musiała przyjąć chrześcijaństwo.

722 rok
Święty Bonifacy (672-754) z Wessex rozpoczyna chrzest na ziemiach germańskich. Z powodzeniem prowadzi działalność misyjną, reprezentując władzę rzymskiego papieża w kraju Franków.

732 rok
Bitwa pod Poitier: zwycięstwo Franków pod wodzą Karola Młota nad Arabami. Przemieszczanie się Arabów na zachód zostało powstrzymane, a kraj Franków stał się dominującą potęgą w Europie.

751-843 rok
Dynasta Karolingów w kraju Franków. Królem Franków zostaje Pepin Krótki, zwany Małym.

756 rok
Przy wsparciu Karolingów na terenie obecnych Włoch powstaje niezależne państwo papieskie – patrymonium św. Piotra.

756-1031 rok
Islamski kalifat Omajjadów w Hiszpanii (al–Andalus).

788 rok
W Kordobie (Hiszpania) wybudowany zostaje ogromny meczet.

768-814 rok
Rządy króla Karola Wielkiego (747-814). Początki imperium Franków z granicami od Jutlandii na północy, po środkowe Włochy na południu i od Barcelony na zachodzie, do Łaby i Czech na wschodzie.

772-802 rok
Wojny Franków z Sasami. Przyłączenie ziem saksońskich do imperium Franków.

778-801 rok
Wyprawy Karola Wielkiego na Hiszpanię. Wydarzenia tego okresu stały się osnową eposu heroicznego „Pieśń o Rolandzie”.

793 rok
Pierwsza wzmianka o najazdach Wikingów (Normanów, Waregów) na Europę – złupienie klasztoru w północnej Anglii.

800 rok
Karol Wielki zostaje cesarzem Świętego Imperium Rzymskiego.

843 rok
Podpisano Traktat z Verdun, dający początek trzem krajom europejskim – Francji, Niemcom i Włochom. Rozpad imperium Karola Wielkiego.

862 rok
Legendarne obwołanie konunga Waregów, Ruryka, księciem nowogrodzkim. W myśl jednej z teorii Ruś Kijowska powstała w wyniku przymierza Waregów (Rusów) z miejscową ludnością słowiańską.

863 rok
Powstaje alfabet wschodniosłowiański (cyrylica).

870 rok
Wikingowie osiedlają się w Islandii, Ingólfur Arnarson zakłada Reykjavik.

X-XII wiek
Styl romański (od łacińskiego romanus – rzymski) panuje w sztuce europejskiej.

Ok. 900 roku
Pierwsze nutowe zapisy muzyki.

911 rok
W celu powstrzymania napadów Wikingów na imperium Franków skandynawskiemu wodzowi Rollonowi podarowano ziemie na północy, gdzie Wikingowie zakładają księstwo Normandii.

962 rok
Utworzenie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, którego pierwszym cesarzem został Otton I (912-973). Był to związek państw ze skomplikowaną federacyjną hierarchią, obejmujący terytoria Europy Środkowej. Centrum imperium były Niemcy. Święte Cesarstwo przetrwało do 1806 roku.

966 rok
Chrzest Polski.

988 rok
Chrzest Rusi za kniazia Władimira I (980-1015).

Ok. 1000 roku
Łodzie Wikingów docierają do brzegów Ameryki Północnej, lądując w okolicach obecnego Nowego Jorku.

Ok. 1000 roku
Utworzenie królestwa Węgier nad Dunajem.

1021 rok
Epidemia „pląsu św. Wita” w Europie.

1025 rok
Koronacja Bolesława Chrobrego na króla Polski.

1054 rok
Rozpad kościoła chrześcijańskiego na prawosławny i rzymsko-katolicki (wschodni i zachodni).

1066-1087 rok
Rządy Wilhelma Zdobywcy. Pierwszy kompletny spis ludności i gruntów w Anglii, pierwszy w Europie. Rezultatem tego spisu stała się tzw. „Księga sądu ostatecznego” – cenne źródło historyczne.

1079-1142 rok
Lata życia filozofa i teologa Pierre’a Abelarda.

1095-1270 rok
Epoka wypraw krzyżowych, którą zapoczątkował papież Urban II ogłoszeniem krucjaty w Clermont (Francja). Papież wezwał do wyzwolenia Ziemi Świętej i Grobu Pańskiego z rąk muzułmanów.

1096-1099 rok
Pierwsza wyprawa krzyżowa. Krzyżowcy podbijają Jerozolimę (1099 r.)

1100 rok
Epidemia trądu w Europie.

1147-1149 rok
Druga wyprawa krzyżowa, podjęta przez króla Francji Ludwika VII i cesarza niemieckiego Konrada III. Wyprawa nie powiodła się: niemieccy rycerze ponieśli klęskę pod Doryleum, a francuscy – przy oblężeniu Damaszku.

Ok. 1150-1450 roku
Okres gotycki w sztuce Europy (z wł. gotico – barbarzyński).

1154-1399 rok
Rządy dynastii Plantagenetów w Anglii.

1182-1223 rok
Lata życia świętego Franciszka z Asyżu, założyciela zakonu franciszkanów.

1189-1192 rok
Trzecia wyprawa krzyżowa, w której wzięli udział niemiecki cesarz Fryderyk I Barbarossa, angielski król Ryszard I Lwie Serce, francuski król Filip II August i austriacki książę Leopold V. Wyprawa zakończyła się zawieszeniem broni, a Jeruzalem pozostało pod panowaniem muzułmańskim.

Opracowanie: Ewa Zachara

 | W TYM NUMERZE RÓWNIEŻ:

37 Działań bodhisattwy - XVII Karmapa Trinlej Taje Dordże | Nauczyciel jest podstawą wszystkiego - Lama Ole Nydahl | Oświecona odwaga - Dilgo Czientse Rinpocze | Pytania i odpowiedzi - Fragment nowej książki Lamy Ole | Esencja praktyki - Hannah Nydahl | Była otwartością przestrzeni - Wywiad z Tomkiem Lehnertem o Hannah Nydahl | Ścieżka oddania - Maggie Lehnert-Kossowski i Tomek Lehnert | O nas - Lama Ole Nydahl | Przyjaźń jest podstawą całego naszego szczęścia - 17 Karmapa Trinlej Taje Dordże | III Karmapa Rangdziung Dordże - nauczyciel czystego poglądu - Manfred Segers | W 21 słowach o Buddyzmie Diamentowej Drogi - Wolfgang Poier | Damaru - budzi(k) ze snu niewiedzy - Mira Starobrzańska | Buddyzm w dziejach świata - Anna Szymańska | O Stupie Kalaczakry w Berchen Ling - Rozmawiamy z Lamą Ole Nydahlem | Tu świat spotyka się z oświeceniem - Lama Ole | Wydarzyło się właśnie coś wspaniałego - Lama Czogdrup Dordże i Lama Ole | To jest jak medytacja - Piotr Kaczmarek | Z 17 Karmapą w Rosji - Caty Hartung | O dzieciach i buddyjskim życiu rodzinnym - Z rodzicami rozmawiała Ofelia Cybula | Cytat - Lama Ole Nydahl | Europe center - Hubert Bramowicz | Brno - Markéta Blažejovská | Wiedeń - Wywiad z Anną Potyką | Zawsze nam się udaje - Wywiad z Lamą Ole o Valhalli | Nagodzice 2010 - Eskadra Nagodzice. | Cytat dnia | Zabujani w Zagórzanach - Zespół Zagórzan | O Zagórzanach - Lama Ole | Kraków - Krakowska sanga | Kalisz |

 | PODOBNE ARTYKUŁY: